Water Resource Management Practices at the Community Level and Structural Changes in Water Resource Management (ปฏิบัติการจัดการทรัพยากรน้ำระดับชุมชนและการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างในการจัดการทรัพยากรน้ำ)

พิมพิไล แสงทัพ และ มณีมัย ทองอยู่ / Pimpilai Saengtup and Maniemai Thongyou

บทคัดย่อ


บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปฏิบัติการจัดการทรัพยากรน้ำระดับชุมชนและ การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างในการจัดการทรัพยากรน้ำ การศึกษานี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัย เชิงคุณภาพและใช้ทฤษฎีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างความสัมพันธ์ทางสังคมเป็นกรอบใน การวิเคราะห์ข้อมูล โดยเลือกศึกษาแบบเฉพาะกรณีบ้านร่วมใจ (นามสมมติ) ผลการ ศึกษาพบว่าชุมชนได้รับความเดือดร้อนจากปัญหาแห้งแล้งซ้ำซากและต้องเผชิญกับปัญหา ขาดแคลนน้ำอยู่อย่างต่อเนื่อง แต่ภายใต้สภาวการณ์ดังกล่าวชุมชนได้รวมกลุ่มแก้ไข ปัญหาร่วมกัน ปฏิบัติการจัดการน้ำของชุมชนมีพื้นฐานมาจากภูมิปัญญาที่สั่งสมมาตั้งแต่ อดีต ประสบการณ์จัดการน้ำและป่าได้กลายมาเป็นพื้นฐานในการทำความเข้าใจและ การใคร่ครวญสะท้อนคิดต่อวิธีการแก้ปัญหาขาดแคลนน้ำของรัฐ การใคร่ครวญสะท้อน คิดต่อแบบแผนการจัดการของรัฐเกิดขึ้นจากสำนึกเชิงปฏิบัติการหรือการใช้ความรู้ที่มี อยู่ในตัวบุคคลของชุมชนและสำนึกเชิงวาทกรรมหรือการใช้เหตุผลเชิงวิพากษ์ของชุมชน ซึ่งนำไปสู่ปฏิบัติการจัดการน้ำที่แตกต่างจากรัฐ บทความนี้ต้องการเสนอให้เห็นว่าปฏิบัติ การจัดการน้ำของชุมชนทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างการจัดการน้ำระดับ ชุมชน 2 ลักษณะ คือ 1) การก่อตัวของโครงสร้างการจัดการทรัพยากรน้ำแบบบูรณาการ ฐานทรัพยากรน้ำและป่า และ 2) การก่อตัวของโครงสร้างความร่วมมือด้านการจัดการ ทรัพยากรน้ำในท้องถิ่น การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างดังกล่าวนี้ทำให้ชุมชนสามารถ เข้าถึงและควบคุมทรัพยากรในการจัดการน้ำได้มากขึ้น รวมทั้งสามารถขยายแนวคิดการ จัดการน้ำแบบใหม่ได้อย่างกว้างขวางมากขึ้น

คำสำคัญ: ปฏิบัติการชุมชน, ทรัพยากรน้ำ, การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้าง, การจัดการน้ำแบบบูรณาการ

ABSTRACT


This article is based on a study of water resource management practices at the community level and structural changes in water resource management. The study employed qualitative research methodology and applied the structuration theory for analysis. The results indicated that the selected village community of Baan Ruamjai (alias) had faced droughts almost every year, which affected the agricultural production and livelihood of its inhabitants. Under such stressful conditions, villagers were able to successfully solve some of their water problems collectively. The community’s water management practices were reproduced based on local wisdom in water management that had been cultivated through time. These experiences enabled the groups and the community to critically reflect upon the government’s larger water resource development project in the locality. Reflexive monitoring was made possible by the practical consciousness or the tacit knowledge of water and forest management and discursive consciousness or critical reasoning. These practices led to the community’s initiation of practices in water resource management that differed in some ways from what the state was doing. This research thus argues that the community’s practices have created two structural changes in the water resource management system at the local level, namely 1) the structuration of an integrated water resource management system which integrates co-management of water and forests, and 2) the structuration of a collaborative water resource management system which integrates several key sectors in the management process. Such structural changes have enabled the village community to have better access to and control over resources in water management, as well as better and broader transfer of their knowledge and practices in water resource management.

Keywords: community practice, water resources, structural change, integrated water management

KEYWORDS


ปฏิบัติการชุมชน; ทรัพยากรน้ำ; การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้าง; การจัดการน้ำแบบบูรณาการ; community practice; water resources; structural change; integrated water management;

FULL TEXT:


pdf